De buurjongen van Jan Siebelink

De buurjongen van Jan Siebelink

In De buurjongen van Jan Siebelink maken we kennis met Henk Wielheesen. Hij is tuinder en behept met een onderdeel uit het autistische spectrum, heeft moeite met het tonen van zijn gevoelens en als hij tijdens een paar spaarzame momenten iets laat zien van zijn emoties, weet hij geen grens te trekken. Ook vlotjes communiceren gaat hem niet gemakkelijk af. Toch trouwt hij uiteindelijk met Anna, een zachtmoedige vrouw die denkt hem te begrijpen.

“De buurjongen van Jan Siebelink” verder lezen

Twee meisjes en ik van A.H. Nijhoff

Twee meisjes en ik

Ademloos uitgelezen. 1931, een suf dorpje ergens in het zuiden van Cornwall. Twee jonge meisjes en een huisarts hebben een bijzondere verhouding. Destijds (1931) een behoorlijk controversieel boek vanwege de ingewikkelde thematiek. Heden bijzonder prettige kost met bloemrijke taal en bijna poëtische passages.

Midwinter break van Bernard MacLaverty

Midwinter break

Leestip: Midwinter Break van Bernard MacLaverty.

Ik heb dit boek met veel genoegen gelezen. Het is het verhaal van Stella en Gerry, een gepensioneerd Iers echtpaar, waarvan het huwelijk sleetse plekken begint te vertonen. Tijdens een korte vakantie in Amsterdam, wordt er teruggeblikt op hun leven. Zij heeft een belofte in te lossen en is op zoek naar een meer spiritueel leven; hij is zich bewust van de leegte in zijn leven, welke hij opvult met het drinken van teveel whiskey.

Hun conversatie wordt gekenmerkt door korte zinnen, die vaak met onderkoelde humor zijn doorspekt. Hoewel het vuur tussen hen verdwenen lijkt, heeft de wederzijdse vertrouwdheid iets intiems, bijna aandoenlijk zelfs.

Op de achtergrond spelen de gewelddadigheden van de IRA mee, die in flash-backs tussen de overpeinzingen opduiken. Kortom: een schitterend boek van een voor mij tot nu toe onbekende schrijver.

500 dagen op reis van Ingeborg van den Ban

500 dagen op reis

Reisverhalen: ik ben er dol op. Backpacken zonder doel. Onder een sterrenhemel slapen. Volledig buiten je comfortzone stappen. Door de woestijn crossen met een 4×4. Sloppenwijken in Mumbai bezoeken. Durven eten in de meest groezelige tentjes. Instappen in een gammel busje dat afgeladen is met een zwetende mensenmassa. Hurktoiletten. Kakkerlakken.

Ingeborg van den Ban was 500 dagen onderweg en schreef er spannende, korte verhaaltjes over. Met als eindconclusie: “We zijn meer gaan nadenken over wat we belangrijk vinden in het leven, iets waar je normaliter de tijd niet voor neemt omdat er altijd wel ‘belangrijkere’ dingen zijn waar je je mee bezig moet houden. Voor iedereen die ook van verre reizen houdt, maar niet de moed vindt om het daadwerkelijk te doen: lezen dit boek!

Ik kom terug – Adriaan van Dis

Ik kom terug Adriaan van Dis

Om heel eerlijk te zijn: ik ben geen fan van de boeken van Adriaan van Dis. Meestal haak ik af na een bladzijde of dertig doorgeworsteld te hebben. Is het te wijten aan zijn ietwat brave taalgebruik? Zijn weinig opwindende thematiek? In ieder geval liet ik zijn nieuwste boek Ik kom terug lang onaangeroerd liggen. Waarom? Feit blijft dat ik een liefhebber ben van onconventionele boeken. Laat mij een totaal andere kijk krijgen, schud mij wakker, overtuig mij met indringende argumenten en ik kleef vast aan de bladzijden.

Ooit was ik in de gelegenheid Van Dis te ontmoeten op een poëziefestival. Een onberispelijke man, keurig in het pak, netjes gekapt, stapte het enigszins rommelige etablissement binnen. Ik dacht een laatdunkende glimlach om zijn mondhoeken te zien spelen. Tijdens die spaarzame momenten heb ik Van Dis ervaren als een vrij gereserveerde man, die bijzonder precies zijn woorden kiest en dienovereenkomstig formuleert. Geen man die snel zijn handen vuil zal maken. Een man met een muur.

Ik kom terug

In Ik kom terug stelt van Dis de moeizame relatie tot zijn moeder aan de orde. Een gevoelig en zeer ongemakkelijk onderwerp, bijna niet te beschrijven zonder jezelf volledig bloot te geven. Het zorgt ervoor dat mijn nieuwsgierigheid naar de mens achter de muur uitmond in het tot de laatste bladzijde uitlezen van dit boek.

In deze roman neemt moeder van Dis een prominente plaats in en degradeert Adriaan zichzelf tot louter biograaf. Moeder heeft genoeg van het leven, ze is oud, heeft heel wat traumatische ervaringen in de Tropen achter de kiezen en ze wil op een bij haar passende wijze afscheid nemen. Een zachte dood. Ze bepaalt dat haar zoon haar daarbij dient te helpen, hetgeen resulteert in veelvuldige bezoekjes van Adriaan waarbij hij onhandige pogingen doet moeders algehele welzijn in goede banen te leiden, maar nergens sprake is van effectief handelen aangaande haar laatste wens.

Van Dis voert met gemengde gevoelens, haat en tederheid wisselen elkaar in hoog tempo af, de opdrachten uit die moeder hem opdraagt. Hij koopt vederlichte amandelkrullen bij Huize van Laack, alleen omdat daar de beste worden gemaakt, zet eindeloos veel potten thee, verwarmt haar kruik en oliet haar krachteloze benen. Gekrompen tot knecht. Ondertussen onthult moeder allerlei tot dan bewust achtergehouden wetenswaardigheden uit haar leven. Ontboezeming na ontboezeming. En Adriaan moet ze allemaal opschrijven, beslist ze. Opdat haar onstuimige leven ten minste één doel heeft gediend: gelezen te worden.

Verdeel en heers

Gaandeweg ontpopt moeder zich als een manupulatieve persoonlijkheid. Hoewel ze eerder aangegeven heeft gestopt te zijn met eten, vindt Adriaan een verstopt restje kippensoep in het keukentje. Hij wendt zich tot halfzus Saskia die, als professioneel verzorgende, korte metten maakt met de verbazingwekkende veerkracht van hun bazige moeder. Een aardbeiendieet wordt ingevoerd. Eerst een kommetje per dag en daarna langzaam afbouwend, het is een oude manier van versterven en heel humaan, oordeelt Saskia.

Adriaan is blij de zorg te kunnen delen, maar de verdeel- en heerstactiek van moeder blijft, ondanks het stervensproces, gewoon doorgaan. Zodra Saskia even uit het zicht is, begint moeder te stoken. Saskia vertrouwt je niet. Saskia is bang dat je mijn bankrekening leegrooft.

Stervensproces

Het doodgaan duurt lang. Adriaan blijft haar verhalen noteren, hoewel ze steeds woester associeert en haar stemmingen wisselen van opstandig naar gelaten. Saskia ontziet Adriaan door het waken van hem over te nemen. En hij laat het zich met graagte welgevallen. Uiteindelijk sterft ze als hij op een literair festival in Parijs verblijft.

Heeft de auteur iets van zijn persoonlijke gevoelens prijs gegeven in deze biografie? Ik denk het niet. De meest eerlijke gedachte komt als hij op de divan ligt bij een bevriende psychologe en constateert dat hij waarschijnlijk na alle harteloze jaren die achter hem liggen nog steeds de aanhankelijke zoon is die hunkert naar een liefhebbende moeder. Ben ik ervan overtuigd geraakt dat Van Dis een empatischer, dus fijngevoeliger persoon is dan degene van wie hij afstamt? Ook niet. De auteur blijft voor mij de afstandelijke man die zijn gemoedsgesteldheid hoogstzelden daadwerkelijk ten toon zal spreiden. Wat ik tevens mis is reflectie, een overpeinzing waarbinnen zijn eigen persoon binnen de ingewikkelde moeder-zoonrelatie, een plek krijgt. Maar Adriaan zou Adriaan niet zijn, als hij niet gestaag door zou gaan met schrijven. En wie weet krijgen we over enkele maanden een boek te zien dat alle missende elementen in zich draagt.

Vond ik het desondanks een goed geschreven boek? Ja, dat wel. Het is knap hoe hij de opgetekende verhalen uit de mond van zijn moeder weet in te passen in de realiteit. Bovendien zag ik voor het eerst hoe van Dis zich weet te bedienen van bloemrijke taal. Geen saaie woorden, maar mooie, kleurrijke zinnen, soms bijna poëtisch. Ik ben in ieder geval een beetje “om”.

De grote stilte – John Boyne

Kaft De grote stilte van John Boyne

Alsof de adem je ontnomen wordt, zo intens wordt je meegezogen in deze roman van John Boyne. Het is indringend geschreven met gedetailleerde beschrijvingen en prachtig uitgesponnen dialogen. Knappende haardvuren, straffe whiskey’s en dampige luchten, zoals ze alleen in Ierland bestaan. Tot bladzijde 320 duurt deze ademloze leeshonger. Vanaf genoemde pagina komt op een onverbiddelijke wijze de waarheid aan het licht, welke eerder slechts gekenschetst werd door middel van subtiele verwijzingen of opmerkingen. Ademloosheid verandert in kippenvel bij elke bladzijde die ik omsla. Bloedstollende onthullingen. Gruwelijke verklaringen. Een volledige gifbeker gevuld met intimidatie, chantage en afpersing wordt meedogenloos over de lezer uitgeschonken. De duisterste uithoeken van de Ierse clerus worden bloot gelegd. Misbruik met kinderen. De van oorsprong gelovige bevolking keert zich voorgoed tegen hen.

De grote stilte – John Boyne

Odran Yates is een integere, toegewijde jongeman als hij aan zijn opleiding aan het seminarie begint. Zijn studiegenoot Tom is op dat moment zijn beste vriend. Odran is naïef en tamelijk onschuldig, waardoor hij de misstappen die Tom in zijn latere carrière begaat, niet ziet of niet wil zien. Odran vindt de rust in zijn kerkelijke carrière die hij zo begeert. Daar komt verandering in als hij wordt overgeplaatst naar Rome en daar gedurende langere tijd enkele malen per dag de Paus moet dienen. De intriges rondom het overlijden van de kerkelijke vorst verbazen hem, maar loyaal als hij is, maakt hij er geen werk van. Bovendien wordt hij in die tijd geconfronteerd met zijn eigen vleselijke lusten, waardoor hij voor langere tijd hevig gaat twijfelen aan zichzelf en zijn roeping.

De ontknoping

En hoewel de mensen in zijn begintijd hoffelijk en voorkomend tegen hem zijn, gaandeweg komt hij steeds vaker agressie tegen. Als Odran in 2011 zijn neef Jonas in Dublin bezoekt, ervaart hij voor het eerst hoe de bevolking in de stad reageert op de gedragingen van de kerk. Beledigingen, gevolgd door een vuistslag in zijn gelaat en verblijf in een politiecel vallen hem ten deel. Zijn decorum als geestelijke wordt hem volledig ontnomen. Odran herstelt zich, maar ondanks zijn goedgelovigheid ontstaat er innerlijke onrust vanwege een gebeurtenis in het verleden. Hij begint een zoektocht om de werkelijke feiten boven water te krijgen. Die vindt hij bij zijn neef Aidan in Lillehammer. De vergevingsgezinde Aidan zorgt ervoor dat Odran zijn rust opnieuw herwint, maar niet nadat hij de volledige procesgang van zijn vriend Tom heeft bijgewoond en deze ook onder vier ogen heeft gesproken.

Door de talloze verspringingen in de tijd krijgt de lezer volop ruimte om zijn indrukken bij te stellen en te linken naar feiten uit vorige hoofdstukken. Op die manier wordt men geprikkeld om na te denken, zoals dat gebeurt bij een goede detective.

Het omslag doet denken aan een goedkoop driestuiverromannetje. Een gemiste kans voor de uitgever. Dit indrukwekkende boek verdient toch echt een stijlvollere kaft.

De grote stilte