Pissaladière van bladerdeeg

Pissaladière

Zondag deed zijn naam eer aan. Een dag met zon, heel veel zon. Vanachter onze blinkend gepoetste ruitjes lijkt het voorjaar wel naar binnen te willen springen. Ontluikende fris-groene bomen, kwetterende vogels en een diepblauwe lucht. Dus vertrekken G. en ik welgemoed van huis voor een tochtje door het Zeeuwse landschap. Wèg met die wintermuizenissen, alle wollen truien en sjaals de kast in, want hup, het voorjaar wenkt.

Helaas lijkt Zeeland altijd buiten de reguliere weerberichten te vallen. Als half Nederland in korte broek en voorzien van zonneklep de terrassen bezet houdt, trotseren de Zeeuwen nog steeds klappertandend de immer venijnig snijdende westenwind. Zo ook op deze schitterende zondag.

“Pissaladière van bladerdeeg” verder lezen

Kaas-uienbroodjes

Kaas-uienbroodjes op rooster

Ken jij ze ook? Van die heerlijk relaxte zaterdagnamiddagen, waarop al het werk voor die week is gedaan en je jezelf met een fijn glaasje voor de tv genesteld hebt? Niet omdat er nu van die vreselijk interessante programma’s op de treurbuis te zien zijn, maar meer ter verpozing van een aantal lege momenten. Tot een jaar geleden keek ik op dergelijke uurtjes met genoegen naar AVRO’s kunstuur. De mediabollebozen schuiven echter graag met hun programma’s, zodat ik nu plotsklaps in Binnenstebuiten terecht kwam.

Binnenstebuiten is een lifestyle programma met een aardige mix van onderwerpen: huizen gemaakt van boomstammen, bijenkassen op het dak, oesterzwammen kweken op koffiedik, whisky uit Twente en schapen in een duingebied. Items, die raken aan duurzaamheid en het leven van alledag, zonder te veel franje. In elke aflevering wordt ook aandacht besteed aan eten en drinken. Er wordt een gerecht bereid en gepresenteerd, dit alles vergezeld van een voor verbeteringen vatbare uitleg. Op deze bewuste zaterdag zie ik een bijzondere zuurkoolsoep voorbij komen (yuck), maar tevens bijbehorende hartige broodrolletjes. En daar krijg ik me toch opeens zin in …..

Nee, op die zaterdag kwam het er niet meer van. Een paar dagen later werd het een desolate, grijze druildag. Een tip-top soepdag (zonder zuurkool) van de bovenste plank! Dampende, hete soep, met deze overheerlijke kaas-uienbroodjes ernaast. Smullen!

Kaas-uienbroodjes

Ingrediënten: (Voor 20-24 broodjes)
500g bloem
10g gedroogde gist
1 el suiker
1 el zout
4 uien
2 teentjes knoflook
1 losgeklopte eidooier
300g geraspte kaas

Bereidingswijze
Doe de bloem, 310 ml lauwwarm water, suiker, zout en de gist in de keukenmachine. Kneed dit in 7 à 9 minuten tot een soepel deegje.

Snijd de uien in halve ringen en de knoflook fijn. Bak dit aan in een koekenpan.

Kneed het deeg nog even door en maak er een bol van.
Laat dit met wat vershoudfolie er over een kwartiertje rijzen.

Verwarm de oven voor op 200°C.

Rol het deeg op een met bloem bestoven werkblad uit tot een rechthoek en verdeel de aangebakken uien er overheen.
Laat één rand (als je vanaf jezelf werkt: de achterste) van 5 cm onbedekt.
Strooi de geraspte kaas over het uimengsel en rol het deeg op.
Strijk over het lege stuk deeg een beetje water, zodat de rol goed vast plakt.

Snijd nu de rol in plakjes van een paar cm breed.
Leg ze op hun kant op een met bakpapier beklede bakplaat en hou er genoeg ruimte tussen.

Bestrijk de rolletjes met de eidooier en laat weer 10 min rijzen.

Zet de broodrolletjes in de oven voor 15-20 min en bak ze goudbruin af.

Gebakken tomaten met ui en ei

Gebakken tomaten met ui en ei

En toen werd het zomer. Erg veel zomer. Inclusief een Nationaal Hitteplan en meer van dat soort ongerief. Allemaal je reinste flauwekul. Iedereen in Nederland wil altijd zon. Liefst veel en vaak. Dus wat moet een mens met al die belachelijk klinkende maatregelen als “veel drinken”, “luchtige kleding dragen” en “iets meer zout dan normaal gebruiken”? Worden wij hiermee niet met z’n allen laatdunkend toegesproken en te kakken gezet als een volkje onnozele schapen? Ik dacht het wel. Ach, ik weet ook wel dat langdurige hitte een enorme aanslag pleegt op de algehele gesteldheid van met name onze oudere en/of fysiek beperkte medemens en ja, we dienen er inderdaad met z’n allen wel een beetje op te letten dat het sterftecijfer in zo’n periode van hitte niet teveel pieken gaat vertonen, maar ik vermoed dat een gezonde dosis burenhulp hierin meer kan betekenen dan al die maatregelen.

Terug naar het begin. Zomer dus. Ik ben opgevoed met pedagogisch verantwoorde termen als ledigheid is des duivels enz. Alles dient een doel, óók als het heet is. Dus maande ik G., die alle kenmerken van een lam geslagen pandabeer begon te vertonen, tot actie. Hup, de fiets op. De Zeeuwse natuur wachtte op ons om bekeken te worden. Dat was zo. De wuivende grashalmen en de voorbij schietende meeuwen kijken nieuwsgierig wie daar langs gefietst komt, er is immers in geen dagen iemand voorbij gekomen. Overvloedig stromende zweetdruppels belemmeren ons het zicht op al die prachtige landschappen, dus van echt terug kijken is geen sprake.

Gebakken tomaten met ui en ei

Gelukkig heb ik een afleidingsmanoeuvre voorhanden. Wat zullen we eten vanavond? Iets gemakkelijks, oppert G. voorzichtig, terwijl hij, bangelijk voor een overvloed aan culinaire activiteiten waarin hij zijn aandeel toegewezen kan krijgen, mijn richting uit kijkt. Acuut krijg ik daar, te midden van de weidse polders bij Wolphaartsdijk onder een brandende zon, visioenen van een eenvoudig boerenmaaltje, zoals dat vroeger bij ons thuis vaak gegeten werd: gebakken tomaten, ui en ei. Een soort roerei. Je hoefde er geen Larousse voor bestudeerd te hebben. Niks gesofisticeerd, alles heul simpel. Brood met knapperige korst erbij, dat wel. Voor de bite. Een ideaal gerecht voor warme zomeravonden.

In mijn gedachten zweef ik terug naar het jaar 1963. Door de opbollende keukengordijntjes schijnt de zon ongenadig op het rood-wit geblokte tafelkleed. In een groen emaillen vergiet staan gewassen aardbeien, die pap even tevoren meegebracht heeft van de aardbeienteler waar hij zijn bijbaantje vervult. De suikerpot in de vorm van een stenen framboos staat ernaast. Mam bakt in een zware koekenpan een berg uien en tomaten. Doet er op het laatst een aantal eieren door en roert nog eens stevig, zodat het ei stolt. Pap snijdt de boterhammen en legt er alvast één op mijn bord. Wat er daarna volgt, is mooier dan het mooiste sprookje. In de keuken van mijn jeugd wordt er intens genoten van een onvoorstelbare hoeveelheid boterhammen, rijkelijk belegd met het ui-tomaat-eimengsel. Het waren goede tijden. En het leek altijd zomer.

Plat brood met ui, knoflook en diverse zaadjes

Plat brood met ui, knoflook en diverse zaadjes

Onlangs kocht ik het boek “Hoe bak ik brood” van (lach niet) Emmanuel Hadjiandreou. Nooit van gehoord? Ik ook niet. Maar het boek zag er door zijn vele foto’s van rustiek uitziende broden erg informatief en degelijk uit. Vrijwel meteen viel mijn oog op het plat brood met ui, knoflook en diverse zaadjes. Hoewel de technieken er heel simpel uitzien (alles wordt vlug-vlug met de hand gekneed) is het bij deze ambachtelijke bakker-schrijver toch een kwestie van vooraf goed lezen hoe alles in zijn werk gaat. Tijdens het kneden heb je daar onvoldoende tijd voor.

Op de site van de broodbakshop kun je een review over dit boek lezen, geschreven door Levine. En zij behoeft geen nadere uitleg, iedereen die graag een zelfgebakken broodje eet kent haar.

Goed, het was oudjaarsdag 2013. Mijn kleine keukentje stond overvol met kommen, schalen en pannen, bedoeld om die naderende overgang naar 2014 vooral niet met rammelende magen door te hoeven komen. Ach, die zgn. Armeense platte broden uit boven genoemd boek konden er ook nog wel bij. Lekker om weg te knabbelen bij een glaasje, naast al het overige, hartige mondvermaak. Oorspronkelijk bedoeld als flinke stukken plat brood; ik sneed er echter niet-zo-nette, handzame formaatjes van. Een soort Lu crackertjes, maar dan uit eigen bakkerij.

Plat brood met ui, knoflook en diverse zaadjes

Voor twee bakplaten:

15 ml olijfolie
15 ml water
1 teen knoflook, geperst
80 gr tarwebloem
2,5 gr zout

voor de andere kom:
25 ml olijfolie
37 ml water
½ rode ui, dun gesneden

voor de garnering:
maanzaad
zwarte komijn
sesamzaad

1. Doe het water, de olie en de knoflook in een kleine kom en laat een tijdje staan.

2. Meng in een kom de bloem en het zout en zet opzij. Dit is het droge mengsel.

3. Meng in een andere kom de 25 ml olijfolie en de 37 ml water. Voeg het droge
mengsel toe hier aan toe en meng goed door elkaar.

4. Dek af met de kom waarin het droge mengsel zat.

5. Laat 5 minuten staan.

6. Kneed het deeg nu als volgt: laat het deeg in de kom zitten, trek een stuk deeg aan de rand omhoog en duw dit in het midden. Draai de kom een beetje en herhaal dit proces met een ander stuk deeg. Herhaal dit 8 keer. Het hele proces hoeft maar 10 seconden  te duren en het deeg moet een beetje gaan tegenstribbelen.

7. Dek de kom weer af en laat 5 minuten staan.

8. Herhaal stap 6 en 7 en dan stap 6 nog een keer. Het deeg moet glad en elastisch zijn.

9. Dek de kom weer af en laat 30 minuten rijzen.

10.Verdeel na 30 minuten het deeg in ongeveer 2 gelijke stukken.

11. Leg twee bakplaten naast elkaar.

12. Leg 1 portie deeg in het midden van een bakplaat. Druk met je handpalm het deeg een beetje plat en trek de hoeken van het deeg dan naar buiten.

13. Blijf aan elke hoek trekken, tot je een ultradunne rechthoek krijgt, die bijna zo groot is als je bakplaat.

14. Laat 15 minuten rusten en verwarm de oven voor op 180°.

15. Intussen kun je de tweede bakplaat vullen.

16. Wanneer het deeg klaar is, moet je de broden overal inkwasten met de knoflookolie.

17. Snijd met een scherp met elk plat brood in zoveel stukken als je wilt (ik wilde kleine crackertjes voor bij een wijntje).

18. Strooi de gesneden ui en zaadjes gelijkmatig over de twee bakplaten met deeg.

19. Bak de broden gedurende 5 à 10 minuten in de voorverwarmde oven tot ze goudbruin zijn.

20. Laat ze op een rooster afkoelen.

Plat brood met ui, knoflook en diverse zaadjes

De ultieme uiensoep

Soep met gegratineerde uiensoep

Misverstanden zijn er om de wereld uit te worden geholpen. Wie denkt dat je een ultieme uiensoep maakt door even snel wat van die knollen aan te bakken, om er daarna een hoeveelheid bouillon op te gieten, heeft het helemaal bij het verkeerde end. De uien voor deze ultieme uiensoep dien je lang, belachelijk lang, aan te fruiten. Waardoor ze zacht worden en zoet. Gekarameliseerd bijna. Dan komt de Grote Truc: als ze de gewenste baktijd doorstaan hebben, giet je er eerst een flinke scheut droge witte wijn op, laat die snel verdampen en pas daarna komt de bouillon aan bod. Ja, ja, ik had ’t ook niet van mezelf, mensen, ik heb het van Jamie Oliver, de kok met het hoge kwajongensgehalte.

Nadat ik de eerste keer dit recept uitgeprobeerd had, proefde ik voor het eerst een uiensoep zoals ik die lang geleden, tot op het bot verkleumd op een stervenskoude winterdag, at in een oubollig, maar knus en warm restaurant in Middelburg. Mét het beroemde stokbrood-en-kaas-rondje erin. Natuurlijk is het anno 2011 not done en het is ook absoluut een jaren ’70-sfeer, maar het is zó vreselijk lekker in je soepje, het smeltende brood en het zoutige van de kaas.

Als op een dag als vandaag de nevel zich behaagziek tegen je ramen aanvlijt, terwijl je je binnen warm en veilig waant en tevreden nog een bladzijde van je boek omslaat in de wetenschap dat er over een paar uurtjes zo’n heerlijke pan soep op je wacht, dan heb je toch lak aan al die weermannetjes met de door hen voorspelde horrorwinter?

Ultieme uiensoep

Ingrediënten
1 kg uien in ringen
6 tenen knoflook, fijngehakt
eetl verse tijmblaadjes
1 laurierblad
1,3 ltr. bouillon
1 dl witte droge wijn (optioneel)
olie + boter
brood
geraspte gruyere of andere kaas

Bereidingswijze
Bak de uienringen met de tijm, knoflook en laurierblad in een flinke scheut olijfolie en een klont boter.
Leg een deksel op de pan en fruit ze (belachelijk) langzaam op laag vuur tot ze zacht en glazig zijn maar nog niet bruin.
Haal daarna het deksel eraf, zet het vuur hoog en bak de uien tot ze lichtbruin zijn.
Nu kun je desgewenst de witte wijn toevoegen en laten verdampen.
Giet de bouillon erbij en laat dit 20 minuten zacht doorkoken.
Breng op smaak met peper en zout.

Schep de soep in vuurvaste kommen, leg er het brood in met de geraspte kaas.
Zet daarna in een matig warme oven tot je een mooi gegratineerd laagje hebt.

Soep met gegratineerde uiensoep