Broodje bal op eigen wijze

Broodje bal



Er zijn van die dagen dat een mens niet te moeilijk moet doen over zijn/haar maaltijd. Om nu meteen naar de cafetaria te rennen, gaat mij ook weer iets te ver, maar de overvloed aan zonlicht dat ons afgelopen dagen werd toebedeeld, dient wel optimaal te worden benut natuurlijk. Geen gerommel in de keuken is dan het motto. Vitamientjes D opslaan voor al die dagen dat de koperen ploert ons weer eens met een boosaardige grijns in de steek laat.

Zover ben ik inmiddels wel in mijn eigenhandig samengestelde Leefwijzerhandleiding: geniet van het moment, denk niet aan gisteren, niet aan morgen en bekommer je even niet om al die dingen die op dat moment zo nodig moeten. Het komt wel goed, heus. Is het vandaag niet, dan is het morgen wel. En dit riedeltje kun je ook morgen weer heel gedecideerd herhalen tegen jezelf.

Het zijn. Hier en nu. Daar gaat het in essentie om in het leven. Of zoals de door mij zeer gewaardeerde poëet Herman de Coninck ooit schreef in een vers:

Je moet niet alleen, om de plek te bereiken,
thuis opstappen, maar ook uit manieren van kijken.
Er is niets te zien, en dat moet je zien
om alles bij het zeer oude te laten.

Er is hier. Er is tijd
om overmorgen iets te hebben achtergelaten.
Daar moet je vandaag voor zorgen.
Voor sterfelijkheid.

Ik kan dit soort teksten blijven lezen. Zoveel waarheid in een paar zinnen. Wat een geweldige poëet is die Herman de Coninck. Gisteren was het 20 jaar geleden dat hij overleed. Temidden van een aantal collega’s zakte hij op straat in Lissabon in elkaar. Op weg naar een congres. Zijn “hier” hield op te bestaan. Evenals zijn schitterende verzen.

Op een dag als vandaag roept mijn G. reeds in de vroege morgen dat hij zich over het eten zal ontfermen. Het maken ervan, beter gezegd. Zo’n gezegde moet je niet teveel aan willen sleutelen. Gewoon laten doen, is mijn ervaring, meestal komt het dik in orde. Ook niet stiekem vanuit je ooghoeken meekijken. De mannelijke versie van de mens is daar heul erg allergisch voor.

Enfin, na een volle dag in zonlicht gebaad te hebben, nip ik rond een uur of vijf loom van mijn roseetje, terwijl G. de keuken induikt. Natuurlijk had ik al één en ander waargenomen. Livar gehakt in de koelkast. Gemengde sla. Avocado’s. En nu prikkelt de geur van gebakken spek en versgesneden basilicum mijn neusgaten. Lekker! Geen idee wat het het moet worden, maar ik krijg à la minute ontzettende trek.

Uiteindelijk blijkt het een broodje bal op G’s eigen wijze te zijn geworden. Ik proef basilicum in het gehakt. Lekker! Eromheen allerlei verantwoorde zaken, zoals sla, komkommer, tomaat en avocado. Nee, zeker geen culinair hoogstandje. Een beetje knisper van het broodje, alles hoog op smaak door het zoutige van het spek, opgeleukt met een handvol gezondheid. Meer hoeft dat niet te zijn vandaag. Het is hier, dichtbij, in ons huis, en is dat niet het allerbelangrijkste?

Moussaka met feta en Griekse yoghurt

Aubergines



Niet normaal. Het regende afgelopen weekend van zaterdagmorgen 09.00 uur tot en met zondagmiddag 17.00 uur. Dan weer miezeren, dan weer hozen. Geen zonnestraaltje te bekennen. Geheel tegen mijn zin, maar tegelijkertijd met alle soorten van genoegens, breng ik beide dagen binnenshuis door. G. trekt ’s morgens nog een snelle spurt om een aantal boodschapjes binnen te halen, waarna we ons rap terug trekken binnen de muren van onze droge en warme vesting.

Twee lege dagen zonder doelen. O ja, toch wel, één taak blijft overeind op deze zaterdag: moussaka bereiden op een anders-dan-anders-manier. Moussaka met feta en Griekse yoghurt. Maar goed, daar hoeft niet meteen aan begonnen te worden. Met vers gezette thee, chocola en Ipad binnen handbereik begin ik aan Paaz, de debuutroman van Myrthe van der Meer over haar opname op de afdeling psychiatrie van een algemeen ziekenhuis. Geweldig boek!

Ik stuiter met haar mee in een lange reeks van depressieve stemmingen. Vol verbazing stort ik me in de absurde wereld van gekte en chaos. Suïcidaliteit is meer regelmaat dan uitzondering op de Paaz. Gelukkig blijft er, ondanks de zwaarte van de thematiek, volop ruimte voor humor. Ik gniffel heel wat af als Emma één van haar gortdroge opmerkingen plaatst. Met een haast klinische kijk op zichzelf weet de auteur zichzelf en haar medepatiënten te beschrijven. Het lijkt erop alsof ze hiermee de broodnodige afstand creëert en daardoor langzaamaan uit een diep dal weet te klauteren.

Rond vijf uur heb ik nog een vijftigtal bladzijden te gaan. Emma heeft net een gesprek achter de rug met één van haar medebewoners en komt plotseling tot het besef dat de vragen die zij stelt ooit ook aan haar werden gesteld. Dat mensen daarom met elkaar moeten blijven praten. Misschien nog niet eens om antwoorden te krijgen, maar meer om vragen te delen. Omdat sommige vragen aan alle antwoorden voorbij gaan. Omdat sommige vragen te erg zijn om je eentje te dragen.

Maar nu moet ik tocht echt aan de moussaka beginnen, anders wordt het een wel erg karige maaltijd vanavond. Terwijl ik de aardappelen schil en de aubergines in schijven, in een vergiet leg en met zout bestrooi, filosofeer ik in gedachten nog wat door over het bovenstaande. Hoewel ik gezegend ben met een sterk mentaal gestel, stel ik mijzelf ook geregeld vragen. In de loop der tijd heb ik ervaren dat het bezig zijn met de vraag an sich mij meer oplevert dan het uiteindelijke antwoord (als dat al bestaat).

Ter zake! Allereerst twee waarschuwingen: gebruik een ovenschaal met een inhoud van ten minste 2 liter. De mijne leek eerst te klein te zijn en dat veroorzaakt vooraf onnodige paniek. Twee: probeer er géén foto van te maken. Het lukt alleen de profs om het geheel op een kiekje er smakelijk uit te laten zien. Bespaar jezelf en anderen een desillusie. Niemand zit op een rommelig zooitje op een bord te wachten.

Moussaka met feta en Griekse yoghurt

Ingrediënten:
400 gr gehakt h.o.h.
1 ui, gesnipperd
2 tenen knoflook, fijngehakt
1 blik tomatenblokjes à 400 gr
1 tl kaneel
1 tl oregano
2 aubergines, in plakken
500 gr aardappelen, even voorgekookt, in schijfjes
150 gr feta, verkruimeld
2 eieren
150 ml Griekse yoghurt

Bereidingswijze:
Bak het gehakt rul in een koekenpan met wat olijfolie.
Bak dan de ui en knoflook een paar minuten mee.
Roer de tomatenblokjes met de kaneel, oregano en versgemalen peper erdoor.
Laat de saus zachtjes 10 minuten doorkoken.

Als je een grillpan hebt om de aubergineplakken te grillen, kun je die gebruiken.
Ik heb de aubergines gebakken in een koekenplan. Wel tevoren bestrooien met zout, in een vergiet een half uur laten staan en daarna droog deppen met keukenpapier.

Verwarm de oven voor op 200°.
Verdeel de helft van de aardappelschijfjes over de bodem van de schaal en schep de helft van de gehaktsaus erover.
Strooi er een derde van de feta over en leg de helft van de aubergineplakken erop.
Herhaal deze stappen nog een keer.
Klop de eieren los met de yoghurt en de rest van de feta en giet dit uit over de aubergines.
Bak de moussaka in de oven in circa 40 minuten goudbruin en gaar.

aubergines

Albóndigas con picada de almendra

Albondigas con picada



Land van de uitbundige zon, klepperende castagnetten, melancholieke fado’s en vurig temperament. Van hoogvlaktes en bergketens. De Taag en de Duero. Van de siësta. De paella. Albóndigas. Vermaledijde torero’s. En het omgekeerde vraagteken. Ik heb het natuurlijk over Spanje. Mediterraan land dat veel toeristen trekt.

Maar laat ik vooral de nationale trots niet vergeten: hun uitgelezen sortering tapas. Kleine, hapklare gerechtjes die je gepresenteerd krijgt bij je wijntje (of sherry, de fino graag) en die een afspiegeling vormen van de authentieke, Spaanse keuken. Door deze samen te voegen met de vier eerder genoemde elementen, heb je per direct een instant vakantiegevoel te pakken.

En dat is precies wat ik wil op dit moment. Een lange, zorgeloze vakantie. Met overdadig veel zon, zee en fijne hapjes. Het zit er even niet in. Niet getreurd echter, dan breng ik de costa del sol toch gewoon naar Zeeland? Fris, blauw water is het probleem niet. Permanent aanwezig hier. Qua zonuren kent de Zeeuwse provincie het hoogste aantal per jaar. Fadomuziek kan ik uit mijn luidsprekers laten galmen. Zit ik alleen nog met die lekkere hapjes.

Daarvoor pak ik naar één van mijn oudste kookboeken: De Spaanse keuken van Penelope Casas. Alleen de naam al zorgt voor prettige associaties. Hoewel ik er al veel recepten uit heb gemaakt, was de albóndigas met amandelsaus deze eer nog niet ten beurt gevallen. Op naar de keuken.
Off we go ….

Albóndigas con Picasa de almendra

Ingrediënten voor de gehaktballetjes (circa 15 à 20 stuks)
4 eetlepels gedroogd broodkruim (of panko)
4 eetlepels kippenbouillon
450 gr h.o.h. gehakt
1 eetl peterselie, fijngehakt
2 teentjes knoflook, fijngehakt
2 eetl gedroogde Spaanse bergham, capicollo of Parmaham, fijngehakt
½ tl zout
versgemalen peper
1 ei, losgeklopt
bloem om te bestuiven

voor de saus:
2 eetl olijfolie
3 eetl ui, fijngehakt
2 eetl tomaat, ontveld en fijngehakt
4 eetl droge witte wijn
8 eetl kippenbouillon
1 klein blaadje laurier
zout, versgemalen peper
1 eetl peterselie, fijngehakt
2 teentjes knoflook, fijngehakt
enkele draadjes saffraan, verkruimeld
1 eetl geblancheerde amandelen, gehakt
¼ tl pimentón
2 eetl verse of diepgevroren doperwten (deze heb ik weggelaten)

Bereidingswijze:
Week voor de balletjes het broodkruim in een grote schaal in de bouillon. Of gebruik panko.
Meng de overige ingrediënten er voorzichtig door en vorm er dan balletjes van met een doorsnede van circa 4 cm.
Bestuif de balletjes licht met bloem.
Verhit de olie in een ondiepe pan en bak hierin de gehaktballetjes aan alle kanten goudbruin bij matige warmte.

Temper de warmtebron, voeg de ui toe en laat deze glazig worden.
Voeg dan de tomaat toe en laat het geheel nog eens een paar minuten garen.
Roer de wijn, bouillon en laurier erdoor.
Breng het geheel op smaak met zout en peper, sluit de pan af en laat dit zo’n 30 minuten zachtjes pruttelen.

Stamp ondertussen in een vijzel (of met de staafmixer) de peterselie met de knoflook, een beetje zout, de saffraan, amandelen en pimentón fijn.
Voeg dit mengsel (evt. samen met de doperwten die ik niet heb gebruikt) toe aan de gehaktballetjes en laat het nog een tiental minuten pruttelen.

Let op: de saus dikt tamelijk veel in en wordt daardoor gauw te weinig. Dit kun je heel gemakkelijk oplossen door nog wat bouillon of water toe te voegen. Het maakt voor de uiteindelijke smaak echt niet veel uit.

Albondigas con picada

Chili sin (of con) carne

Chili con (of sin) carne



Chili sin (of con) carne is één van die gerechten die ik steevast vergeet als ik wanhopig op zoek ben naar de invulling voor de avondmaaltijd. Terwijl Man en ik het toch echt heel graag eten. Liefst met rijst. En wat salade erbij voor de noodzakelijke frissigheid.

Ook heel fijn: dit gerecht is supergemakkelijk om te te toveren van de normale (dus met gehakt) naar de vegetarische versie. Aan dit recept heb ik nog wel een grote ui toegevoegd. Voor de smaak.
De paprikamix heeft Appie aan andere klanten mogen verkopen. Als één rode paprika € 0,49 kost en de driekleurige mix € 1,79, dan kies ik simpelweg voor drie rode. Sorry, meneer Heijn, ik let op de kleintjes.

Persoonlijk vind ik het idee van een volwaardig aanbod in de avondmaaltijd een belangrijk item. Zonder vlees toch eiwitrijk eten kan omdat peulvruchten misschien nog wel meer eiwitten bevatten dan het dagelijkse stukje vlees.

Chili sin (of con) carne

Ingrediënten:
1 eetl. zonnebloemolie
1 teen knoflook, fijngehakt
(optioneel: 1 ui, fijngesnipperd)
1 schaal vegetarisch gehakt (AH Vega) 175 gr (of h.o.h. gehakt)
1 theel. paprikapoeder
2 theel. gemalen komijn
½ theel. chilipeper uit de molen
1 zak paprikamix (3 stuks)
2 pakjes tomato frito (tomatensaus à 350 gr)
1 blikje mais, uitgelekt
2 blikken chilibonen (400 gr), uitgelekt
crème fraîche

Bereidingswijze:
Verhit de olie in een hapjespan en fruit de knoflook 1 minuut.
Voeg het (vegetarische) gehakt, de paprikapoeder, komijn en chilipoeder toe en bak op middelhoog vuur.
Schep regelmatig om.
Halveer ondertussen de paprika’s en verwijder de zaadlijsten.
Snijd het vruchtvlees in blokjes.
Voeg toe aan het mengsel en bak 5 minuten.
Doe de tomato frito erbij en laat op een laag vuur zachtjes koken.
Voeg de mais en bonen toe, schep om en warm nog 3 minuten door.
Verdeel de chili over de borden en schep er een fikse lepel crème fraîche op.
Bestrooi naar smaak met geraspte belegen kaas.

Bron: Allerhande december 2012

Chili con (of sin) carne

Bobotie

Bobotie



Al sinds vele jaren een favoriet gerecht in huize Eetplezier: bobotie. Lang geleden gepubliceerd in de Tip Culinair en door mij zorgvuldig bewaard in mijn losse-recepten-archief. Dat archief is een bonte verzameling schriftjes en insteekhoesjes. Ongesorteerd, beduimeld, vaak slecht leesbaar en altijd onvindbaar op de momenten als ik op zoek ben naar dat ene gerecht. Deze recepten zijn me o zo dierbaar. Er kleeft magie aan.

Het heeft te maken met lang vervlogen zaterdagavonden dat je je lief nog blij maakte met een geslaagd gerecht. Zijn verwachtingsvolle blik of het dit keer echt te hachelen viel. Het gesmikkel en gesmak, het (goedkope) flesje wijn, speciaal gereserveerd voor het weekend, dat leger en leger raakte, het intens voldane gevoel daarna. Loom op de bank, hond aan de voeten, met nóg een lange, vrije dag in het verschiet.

Ik heb de bobotie vele malen mooier uit de oven gehaald dan deze keer. Het gehakt niet glad genoeg gestreken, denk ik. De foto krijgt ook geen 10 met een griffel. Maar zoals alles in het leven: het gaat om de inhoud. En die is goed, dat kan ik jullie verzekeren!

Bobotie

Ingrediënten (6 personen)
2 plakjes witbrood
2 ½ dl melk
1 kg gemengd gehakt
1 grote ui, fijngesneden
2 teentjes knoflook, gehakt
2 eetl. garam massala
1 tl. kurkuma
1 tl. korianderpoeder
½ tl. gemalen komijn
1 mespunt kruidnagelpoeder
1 groene peper, fijngesneden
½ theel. gedroogde munt
½ theel. gedroogde oregano
1 tl. zout
½ tl. peper
2-3 eetl. citroensap
75 gr. rozijnen
50 gehakte amandelen
1 eetl. mango- of abrikozenchutney
3 eieren
5 citroenblaadjes (daun djeroek poeroet)

Bereidingswijze:
Oven voorverwarmen op 180°.
Brood in ½ dl. melk weken, brood uitknijpen en verkruimelen.
Gehakt mengen met brood, ui, knoflook en alle overige ingrediënten, behalve de eieren.

Gehakt in een ovenschaal doen, goed aandrukken de bovenkant glad strijken.

Eieren loskloppen met 2 dl melk en mengsel over gehakt schenken.

Citroenblaadjes in de bovenlaag drukken (bij gebrek hieraan gebruikte ik zelf ultradunne plakjes citroen).
Bobotie in midden van de oven in circa 45 minuten gaar en lichtbruin bakken.