Over ziek zijn en beter eten

Er moet mij iets van het hart. Omdat ik de laatste tijd een aantal zaken tegen kwam die ik met de beste wil van de wereld, niet kon begrijpen. Het bleef spoken in mijn hoofd en daarom wil ik het hier kwijt. En misschien ook wel met de ijdele hoop dat ik hiermee een héél klein steentje kan bijdragen aan veranderingen in ons armetierige gezondheidszorgland. Over ziek zijn en beter eten.

Gezondheid is een groot goed. Als je de pech hebt die, al dan niet tijdelijk, te moeten ontberen, kom je geheel automatisch in een afhankelijke positie terecht. Wij hebben met z’n allen instituten bedacht, waarin wij hoogopgeleide mensen laten werken met de bedoeling de zieke mens opnieuw beter te maken. Lukt dat niet, dan hebben wij een vangnet bedacht. Verzorgings- of verpleegtehuizen noemen we die. Daarbinnen creëren we banen voor beduidend minder hoog opgeleide mensen, met als enig doel de chronisch zieke in leven te houden. Veel meer houdt het niet in, helaas.

Tot dusver goed doordachte plannen, zou je zeggen. Op papier klopt dat ook wel. In de praktijk ziet het er heel wat minder rooskleurig uit. Iedereen snapt, dat wanneer een mens zich niet lekker voelt, er een onmiskenbare hang naar zijn vertrouwde comfortzone ontstaat. Een antiek voorbeeld daarvan is de Joodse penicilline (kippensoep). Van oudsher wordt deze heilzame soep gegeven aan den zwakke mensch. Naast zijn vermeende geneeskrachtige werking, is zo’n dampende kop goudgeel vocht licht verteerbaar, smaakvol en zelfs een beetje gezond. Hoe beroerd je je ook mag voelen, elk mens kikkert van een hartig slokje soep wel een beetje op.

Hoe deplorabeler onze gezondheidstoestand, hoe meer behoefte we krijgen aan een zekere mate van welbevinden. Logisch, want een mens heeft van nature de neiging om te gaan compenseren. Gaat het één niet zo lekker, dan wijken we met enige gretigheid al snel uit naar iets anders.

In de bovengenoemde instituten beheersen ze dit soort logica kennelijk niet. Mede foodblogger Paul Oosten lag liefst 33 dagen in het St. Radboud met een ernstige bacteriële infectie. Hij kreeg niet één fatsoenlijke maaltijd, waardoor zijn gewicht afnam en hij bijkans reikhalzend uitzag naar de door het bezoek meegebrachte maaltijden.

De Koningin der Broodbakkunst, onze eigen Levine van Doorne, overkwam hetzelfde. Met een ernstig gehavend been raakte zij, totaal onverwachts, in het ziekenhuis, waarna ook zij vanaf dag 1 tot het oordeel kwam dat geen enkele warme haar kon bekoren. Duffe, smakeloze happen, zeer waarschijnlijk allemaal samengesteld uit prefab fabricaten. Om over het brood nog maar helemaal te zwijgen, hè Levine? Gelukkig waren er ook hier bereidwillige hulptroepen die haar voorzagen van allerhande lekkers.

Jazeker, er valt te twisten over de definitie van een fatsoenlijke maaltijd, maar persoonlijk houd ik het even hier op: een bordje eten dient dusdanig smakelijk te zijn dat een niet al te fitte mens deze zonder afkeer of gevoelens van walging weet weg te slikken. Om aan te sterken. Ofwel om het gewicht én de algehele conditie op peil te houden. Of gewoon om een klein stukje oraal welbehagen te verkrijgen, waar alle andere leuke bezigheden node ontbeert worden. Of simpelweg omdat het moet kunnen: een lichte, smaakvolle maaltijd aan te bieden aan een ieder die vanwege gezondheidsproblemen overgeleverd is aan de zgn.” steriele systemen”.

Mijn tante Toke verblijft momenteel in een verzorgingstehuis. Ze is dementerend en ook haar fysieke toestand verslechtert snel. Hierdoor gaat het wassen/aankleden/opstaan steeds moeizamer, dus vindt de verzorging het wel gemakkelijk om haar in bed te houden. Ik lieg niet.

Bed. Ziek. Pijn. Ongemak. Slecht slapen. Frustratie. Noodgedwongen moeten liggen in een omgeving die niet de jouwe is, met links een buurvrouw die een groot gedeelte van de dag tientallen luidruchtige  bezoekers om zich heen heeft en rechts een snurkende buurman die zich overdag de meest gruwelijke details weet te herinneren over – precies! – jouw aandoening, valt het niet mee om positief te blijven.

Op zulke momenten blijft er echt niet veel méér over dan het gebruik van onze vier speciale zintuigen. Zien. Horen. Ruiken. Smaken. En dan kan ik met de beste wil van de wereld niet begrijpen dat al die grootgutters in de gezondheidszorg kennelijk geen weet hebben van dit soort basale behoeften. Alsof zij nooit ziek op bed gelegen hebben. Alsof zij te allen tijde energiek en topfit, als een soort van robot, door het leven kuieren. Nooit een dip, nooit een pijntje, dus ook nooit hevige verlangens naar een beetje troostvoedsel.

Als voorbeeld mijn tante Toke weer: uitzicht op een saaie muur. Nergens een rustgevend muziekje. Het lekker geurende zeepje is vervangen door geïmpregneerde, reukloze wasdoekjes. Om het maar niet over de maaltijden te hebben. Dankzij Paul en Levine denk ik te weten hoe deze eruit moeten zien. De ter plekke aanwezige drank bestaat uit de standaard-uitrusting: koffie, thee, sinaasappel- en appelsap. En water. Dat mag ze zoveel drinken als ze zelf wil. Probleem is alleen dat ze zelfs dat niet eigenhandig kan pakken. Kleinigheidje ….

Het mag duidelijk zijn: ik pleit voor een meer klantvriendelijk beleid  binnen de gezondheidszorginstellingen, met name op het gebied van de voeding. Dames en heren uit deze branche: trek dit op uw fatsoen. Maak uw zieke medemens niet ondergeschikt  aan uw systeem, maar heb aandacht voor persoonlijke wensen. Iemand die gewend is grof desembrood te eten, scheep je niet af met een kleffe deegflap. De dag beginnen met een gezonde smoothie, is voor veel mensen intussen gemeengoed geworden. Zo niet in een ziekenhuis. Rauwkost à la minute bereid. Halal. Biologisch. Vegetarisch. Het moet toch allemaal mogelijk zijn?

Een zieken- of verzorgingshuis is Nederland is immers geen veldhospitaal in oorlogsgebied. Het is in veel gevallen een uitstekend geoutilleerd gebouw, gevestigd in een geciviliseerd land, voorzien van ultramoderne medische apparatuur en optimale expertise in de vorm van gespecialiseerd  personeel.
Wat zegt u? Een beperkt budget voor voeding? Misschien valt er winst te halen bij de salarissen aan de top? Of bij de karrenvracht medicatie die weggegooid moet worden als de patiënt het ziekenhuis verlaat? Ziekenhuizen zijn vrijwel volledig autonoom en ondervinden weinig externe druk om hun financiële beleid kritisch te bekijken.
Op http://www.rekenkamer.nl/Publicaties/Onderzoeksrapporten/Introducties/2013/10/Transparantie_ziekenhuisuitgaven kun je er meer over lezen.

Zou ik ooit in een zelfde bed komen te liggen als de personen hierboven, dan weet ik nu al waar ik in ieder geval over zou fantaseren. Zoete, schuimende milkshakes. Partjes koele watermeloen. Versterkende bouillonnetjes. Luchtige, hartige taartjes. Korstloze, geroosterde, witte boterhammetjes met dik roomboter en frambozenjam. Split-ijsjes. Een schuimomelet met groene kruiden. Gepocheerd kabeljauwstaartje met een vlinderlichte mosterdsaus. Smeerkaas op superdunne crackers.

Ik mag hopen dat ik tegen die tijd omringd ben door mensen die met liefde voor mijn inwendige gesteldheid zorg dragen. Zodat ik géén aardappelplaksel, geen slap supermarktbrood, doorgekookte groenten of klonterige sauzen tot me hoef te nemen.

print

12 Replies to “Over ziek zijn en beter eten”

  1. Mooi geschreven Nell. Ik lees je te weinig. Mijn vader is thuis, zo’n 80+-er die het alleen moet rooien. Van de gemeente moet hij Vers aan Tafel eten. 7 dagen in de week diepgevroren maaltijden. Die van goede samenstelling zijn. Ja, dat zal, maar te eten zijn ze niet. Bijvoorbeeld vissticks of gepaneerde schnitzels die je weer levend moet magnetronnen met een saus eroverheen. Rijst zonder smaak. Groentefrutsels.

    Wij koken dus veel voor hem. Moeilijk vol te houden, maar er is geen alternatief.

    1. De zgn. “voorliggende voorziening” … ik ken het. Het wordt allemaal uitgesproken door weldoorvoede ambtenaren die lekker ’s avonds kunnen eten waar ze trek in hebben. Het is dieptriest. Ik heb dit soort maaltijden niet meegenomen in mijn blog, maar weet dat het minstens zo erg is als het ziekenhuiseten. Blijf jij je vadertje nog maar een beetje verwennen, zolang het nog kan. Sophie. Ik weet zeker dat hij je eeuwig dankbaar zal zijn. Sterkte ermee!

  2. Helemaal met je stukje eens. Ook ik heb er helaas ervaring mee, zowel
    t liggen in ziekenhuizen als t eten. En ook heb mij op mijn blog als
    eens verwonderd over het eten in het ziekenhuis. Prachtige keukens zijn er beschikbaar en ja er is een beperkt budget maar dan nog.. De flauwe happen zouden toch best voedzame maaltijden kunnen zijn? Hoe vaak ik wel niet hoor
    dat mensen ondervoed raken in een ziekenhuis!

    En ok ik eet zoutarm vanwege een nierziekte maar dan nog, dat kan écht
    lekker zijn. Als je maar je best ervoor doet om smaken op te bouwen.

    Het is zo jammer dat er nog steeds niet genoeg aandacht voor smaakvol eten is in
    zulke instellingen en dat is zo jammer. Lekker eten komt de gezondheid van een mens ten goede weten we allemaal, en dat is (vaak) waarom je tenslotte op die plekken bent: om beter te worden.

    1. Ik deel je mening helemaal, Aranka. Natuurlijk is smaakvol eten niet moeilijk te bereiden, het is alleen een kwestie van een beetje liefde en aandacht. Ik heb zelf vanavond een heel simpele maaltijd op: gestoofde bleekselderij, witte rijst, een stukje vis uit de oven met wat creme fraiche en verse dille. Geen toeters, geen bellen, maar het smaakte absoluut niet naar karton of stijfselpap.

  3. Toevallig ook slechts drie dagen ziekenhuis afgelopen maand. En wat was het slecht, doodgestoofde lof in behangplaksel en de redelijk aantrekkelijk klinkende kip met kerrie was zo vies dat ik zelfs de uitgepikte kipbrokjes niet weg kreeg. Van de honger 2 eat natural repen gehaald, het enige wat redelijk normaal was in het winkeltje. Eind van het jaar mag ik weer, dan bereidt ik het beter voor. Vega schijnt trouwens meestal beter te zijn omdat dat niet in grote hoeveelheden wordt bereid.

    1. Oei, dit klinkt wel héél erg, Lot! Arme jij. Ga idd alvast iets verzinnen voor als je nog een keer moet. En wat dat vegetarisch betreft: dat is echt waar, evenals halal en kosher. Vraag er gerust om. Als ze het hebben (is ook niet altijd het geval) is het stukken beter dan het reguliere voedsel.

  4. Wat heb je dat weer prima verwoord Nell! Ik denk dat de ziekenhuizen af moeten van die enorme gaarkeukens, of nog erger, van het aangeleverde en opgewarmde eten. Ik heb ooit (30 jaar geleden) als voedings assistente gewerkt in een klein ziekenhuis. Daar hadden we nog een eigen keuken, dus hoewel ook niet altijd geweldig, was het in ieder geval vers bereid. Maar ook daar zag je dat koken voor honderden mensen tegelijk specifieke problemen kent… Hoe het op te lossen is weet ik ook niet, maar dat het beter, veel beter, kan moge duidelijk zijn…

    1. Dank, Simone! De oplossing weet ik ook niet direct. Mijn ervaring is dat alles opgelost kan worden, als je er maar voldoende tijd en energie in steekt. Zoals het nu geregeld is, is te triest voor woorden.

  5. We zijn het allemaal met je eens Nell. Hoewel ik ook wel eens lekker gegeten heb in een ziekenhuis. Of zou dat komen doordat je na 10 dagen sondevoeding snakt naar ‘rauwe bonen die zoet zijn’? Maar toch… wil je overgeleverd zijn aan de participatiemaatschappij waarin het maar de vraag is of er iemand in je buurt is die een potje voor je kookt? Lastig allemaal. Ik zie het somber in.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Login with Facebook

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.